Verleidelijk bloemetje... voor een mannetjesvlieg (foto Hans Hillewaert CC-BY-SA-3.0)

Bloemetjes die op een vlieg lijken. Bloemetjes die naar een vrouwtjesvlieg ruiken. Hoe verzint een plant dat?! Die bloemen lokken mannetjesvliegen. Ze komen hoteldebotel aangevlogen. Joepie, een vrouwtje in de aanbieding! Door boven op die bloemen te duiken, komen de mannetjes onder het stuifmeel. Zo bestuiven ze deze plant. Het is de vliegenorchis, een wilde orchidee uit het Limburgse heuvelland. Wild trucje van deze slimme orchidee.

Op zijn buik zit een zuignap. Daarmee kan deze snotolf zich vastklemmen aan een basaltblok. Het kost 35 kilo trekkracht om hem los te krijgen. (foto Jón Már Halldórssoni)

De eerste snotolven zijn weer gesignaleerd. Elk jaar, vanaf december, arriveren ze in het ondiepe kustwater van Zeeland. Het lijkt of ze uit de prehistorie zijn ontsnapt of ergens uit een diepe tropische oceaan. Maar ze komen gewoon uit de koude Noordzee. Het mannetje trekt een oranjerood feestpak aan. Met zijn dikke zoenlippen halfopen, wacht hij op een vrouwtje. Klaar voor een snotterige date. Valt mevrouw voor zijn charmes, dan legt ze in zijn nest tienduizenden eitjes. Een maand of langer verzorgt meneer het nest. Hij houdt de boel schoon, hij zorgt voor zuurstof… Ondertussen trekt hij zijn kleurige pak weer uit en zijn dagelijkse (paarsbruine) kloffie aan. Zodra zijn kroost ter zee is, zwemt hij terug naar het diepe water. Schubben heeft hij niet. Op zijn leerachtige vel zit een dikke slijmlaag. Ook zijn maag zit soms vol slijm en glibber. Dit komt door de kwalletjes die hij eet. Vandaar misschien die snotnaam.

Uit de boom gevallen (foto Prof. Aap)

Hij had als tortelduif klapwiekend het najaar moeten begroeten. Het ei (3 cm) waarin hij zat, zeilde met de storm naar beneden. Het barstte open op de natte grond. Slachtoffer van de herfststorm van dit jaar. Het beestje was klaar voor de start. Het had zijn eerste prestatie moeten leveren: met de eitand op de punt van zijn snavel zijn gevangenisje open tikken. Maar de storm was hem voor. Die eitand kun je een beetje op de foto zien. Je ziet ook de laatste restjes van de gele eidooier. Daarmee vulde hij in het ei zijn buikje. Hij groeide en groeide… tot die storm opstak. Verslagen ligt hij op de grond. Zo eindigde hij zijn leven als een triest fotomodel én… als fascinerend studieobject.

Jean-Pierre-Laurent Houël liet zijn fantasie de vrije loop (ca. 1800)

Egels hebben geen stekels op hun buik. Dat zagen de mensen vroeger ook. Maar ze hadden egels nooit zien paren. Die doen het dus met hun buiken op elkaar, dachten ze. Want als egels het op z’n hondjes doen, prikt het vrouwtje met haar stekels in zijn buik. Inmiddels weten we dat egels wél op z’n hondjes paren. Doordat meneer met zijn voorpootjes op haar rug steunt en hij bovendien een lange piemel heeft, blijven de stekels op afstand. En alsof ze het aanvoelt, legt zij haar stekels plat. Bioloog Midas Dekkers vertelde afgelopen zondag in Vroege Vogels (waar ik altijd naar luister) een soortgelijk verhaal. Maar dan over olifanten. Ver op de buik van het olifantenvrouwtje (ongeveer op de plaats waar onze navel zit)… daar moet meneer Olifant zijn. Als die beesten het op z’n hondjes doen, dan kan het mannetje er toch nooit bij? dacht iedereen. De Franse schilder Houël maakte rond 1800 een schilderij van twee olifanten buik aan buik onder het bladerdak van een boom. Hoe ze het deden, had hij van anderen gehoord. Maar ook olifanten doen het als hondjes en egeltjes. Net als een egel heeft een olifant een lange piemel, maar dan van anderhalve meter. Met zo’n tuinslang kom je een eind in de goeie richting.

Omgeturnde ibis (foto cesstrelle)

In Wild verliefd staat dat sommige ijsberen half mannetje half vrouwtje zijn. Dat komt waarschijnlijk door milieuvervuiling. Het lijf van die ijsberen is van slag geraakt. Zoiets is nu ook ontdekt bij witte ibissen. Giftig kwik is de boosdoener. Is hun eten vervuild met kwik (en dat komt veel voor), dan leggen vrouwtjes minder eieren. En mannetjes? Die worden homo. Mannetjes bouwen samen een nest en paren er vrolijk op los. Natuurlijk zonder nageslacht als resultaat. Het kwik verandert hun hormonen. ‘Wie dit hoort, zal gelijk denken dat ook mensen die kwik binnenkrijgen homo worden. Maar dat heb ik niet onderzocht’, zei de onderzoeker. Hij gaat kwiek door met zijn onderzoek… en houdt het voorlopig bij witte ibissen.

Wat doet Napoleon? Wat is je eerste gedachte? (ill. Georgien Overwater)

Mijn boek Lekker vies is bijna klaar. Een berg nieuwe viezigheid is over de oude heen gestort. Met veel grappige tekeningen van Georgien Overwater. Op een van de eerste bladzijden van het boek staat Napoleon. Maar… waar is Napoleon mee bezig? Mijn eerste indruk: die slippen van zijn jas lijken benen en voeten. En dan die vrouwenlaarsjes met een blote buik erboven en een navel. Ja, ik zie ook wel dat Napoleon op de wc zit, maar toch… Niemand van de uitgeverij en ook Georgien niet, hadden dezelfde associatie als ik. Hoe komt dat? ‘Omdat jij nog steeds met Wild verliefd in je kop zit’, zei een vriendin. ‘Je hebt een seksbril op. Daardoor zie je alles vertekend.’ Zou dat zo zijn? Daar ga ik eens over denken.

Hebbes! (octopusillustratie van Alex de Wolf, uit Wild verliefd)

Hoe een octopus zich voortplant staat in Wild verliefd. Met zijn acht armen omhelst hij zijn geliefde. Een van die acht armen is… zijn seks-arm. Eigenlijk is die arm een verlengstuk van een klein piemeltje. Zonder dat verlengstuk komt de octopus niet ver. Hij wriemelt zijn seks-arm bij het vrouwtje naar binnen en laat dan wat zaad achter. Diep in de diepzee doen sommige inktvissen het een graadje wilder. Die inktvissen staan nog niet in Wild verliefd. Bioloog Henk-Jan Hoving ontdekte dat de mannetjes van de taningia danae (een lichtgevende reuzeninktvis) hun vrouwtjes een paar fikse sneeën toedienen. Zij krijgen sneeën in hun nek van wel vijf centimeter diep. Daarin deponeren die lichtgevende reuzeninktvissen hun zaadpakketjes. De diepzee is onmetelijk groot en pikdonker. Vind elkaar daar maar eens. Komt zo’n mannetje een vrouwtje tegen, dan zet hij dus meteen het mes op haar keel.

Hoe doen regenwormen het? Het zit een beetje ingewikkeld. De Italiaanse Isabella Rossellini doet in het filmpje (verkleed als worm) de paring na. Regenwormen zijn hermafrodiet: mannetje en vrouwtje tegelijk. Maar ze doen het niet met zichzelf. Zij aan zij geven ze elkaar wat van hun zaad. Dat bewaren ze in een zaadzakje. Klaar is de vrijpartij (kan een paar uur duren; slakken nemen de tijd). Een volwassen worm heeft een zwembandje om (heet clitellum). In het filmpje gaat het zwembandje schuiven. Foutje! Het blijft zitten waar het zit. Het maakt slijm en dát gaat schuiven. Het slijm schuift naar de kop van de worm. Het neemt eitjes mee en uit het zaadzakje (wie bewaart heeft wat) het zaad van die andere worm. Na een tijdje, tatatata… beschuit met muisjes (of met wurmpjes).

Deze nieuwe vleermuisvis is familie van de diepzee-hengelvissen (Image Courtesy: Prosanta Chakrabarty, Louisiana State University)

Wat hangt er boven die pasgeboren libel? (foto Prof. Aap)

Kijk, hij is net uit zijn oude vel gekropen: de libel. Boven hem zie je nog zijn lege pantser hangen. Een libel woont vermomd als vraatzuchtige, gepanserde larf onder water. Minstens een of twee jaar. Wat aan waterbeestjes in zijn bek past, vreet hij op. Intussen kan hij meer dan tien keer vervellen. Bij zijn laatste vervelling is hij volgroeid. De libel zit dan ingeklemd en opgevouwen in zijn pantser. Klaar om geboren te worden. De larf klimt omhoog in een plant. Hij perst lichaamsvloeistof in zijn borst en zwelt op. Zie je die witte draden? Daar is het pantser gescheurd en heeft de libel zich eruit gewurmd. Hij blijft eerst een tijdje aan de stengel zitten. Is nog een beetje verkreukeld. Langzaam strekt hij zich uit en krijgt steeds meer vorm. Zijn vleugels glanzen in de zon. Een libel heeft vaak mooie discokleurtjes. Die krijgt hij zodra hij volwassen is en op zoek gaat naar een vrouwtje. Na de paring legt het vrouwtje eitjes waar die vraatzuchtige larven uitkomen. Tegen de tijd dat de larf uit het water klautert om als libel geboren te worden, zijn pa en ma libel allang naar de libellenhemel. Libellen leven onder water langer dan erboven. Maar boven water zijn ze het mooist.